SUT BEZI SARATONI XAVFI OSHGAN AYOLLARDA INDOL-3-KARBINOLNI UZOQ MUDDAT QO‘LLASHNING XAVFSIZLIGI VA METABOLIK TA’SIRLARINI

Abstract

Sut bezi saratoni (SBS) dunyo ayollari orasida onkologik kasalliklar ichida yetakchi o‘rinlardan birini egallaydi. Jahon sog‘liqni saqlash tashkiloti (JSST) ma’lumotlariga ko‘ra, har yili 2 milliondan ortiq yangi holat aniqlanadi, buning muhim qismi gormonal disbalans va irsiy moyillik bilan bog‘liq. Ximioprofilaktika SBS xavfini kamaytirishda muhim yo‘nalishga aylanmoqda. Ayniqsa, oilaviy anamnez, genetik mutatsiyalar (BRCA1/2 - geni) va gormonal buzilishlar kabi yuqori xavf omillari bo‘lgan ayollar uchun. Indol-3-karbinol (I3C) — karamdoshlar oilasi (brokkoli, gulkaram, karam) dan olinadigan biologik faol modda bo‘lib, estrogenlar metabolizmini modulyatsiya qilish va o‘sma hujayralari o‘sishini ingibirlashtirish xususiyatlari bilan tanilgan. Eksperimental va klinik ma’lumotlar I3C ferment tizimlariga ta’sir ko‘rsatib, detoksikatsiya yo‘llarini faollashtirishi va estrogenlar metabolizmini o‘zgartirishini ko‘rsatmoqda, bu esa kanserogenlikni kamaytirishi mumkin. Shunga qaramasdan, I3C ning uzoq muddatli qo‘llanishi to‘g‘risidagi ma’lumotlar real sharoitlarda cheklangan bo‘lib, xavfsizlik, chidamlilik va gormonal fon hamda ferment faolligiga ta’sirini baholash uchun postregistratsion tadqiqotlar zarur.