Abstract:
Preeklampsiya (PE), odatda homiladorlikning 20-haftasidan keyin rivojlanadigan, homiladorlik bilan bog‘liq eng og‘ir kasalliklardan biridir. U to‘satdan arterial gipertenziya bilan namoyon bo‘lib, proteinuriya va/yoki ona a’zolari faoliyatining buzilishi bilan kechadi. Har yili dunyo bo‘yicha taxminan 4 million ayolga preeklampsiya tashxisi qo‘yiladi. Ushbu holat 70 mingdan ortiq onalar va 500 ming chaqaloq o‘limiga sabab bo‘lib, onalik va perinatal kasallanish hamda o‘limning yetakchi sabablaridan biri hisoblanadi.
Jahon sog‘liqni saqlash tashkiloti ma’lumotlariga ko‘ra, preeklampsiyaning dunyo bo‘yicha tarqalishi 2–10% ni tashkil etadi va bu ko‘rsatkich ortib bormoqda. Homiladorlik davrida boshlanish vaqtiga ko‘ra preeklampsiya erta (<34 hafta) va kech (≥34 hafta) turlarga ajratiladi. Ona arterial qon bosimi 160/100 mmHg dan yuqori bo‘lsa yoki ko‘p a’zoli zararlanish belgilari kuzatilsa, preeklampsiya og‘ir shakl sifatida baholanadi.
Ikkilamchi preeklampsiyaning uchrash chastotasi 5,2%, o‘rtacha arterial gipertenziyada 18,4%, og‘ir surunkali gipertenziyada esa 100% gacha yetishi mumkin. So‘nggi tadqiqotlar ikkilamchi preeklampsiya tug‘ruqdan keyin ham ikki yildan ortiq davom etishi mumkinligini ko‘rsatgan.
