ГЕМОРРАГИК ИНСУЛТЛАР КЕЧИШИ ВА ПРОГНОЗИДА АДГЕЗИЯ МОЛЕКУЛАЛАРИ ДАРАЖАЛАРИНИНГ АҲАМИЯТИ

Abstract

Геморрагик инсулт бош мия қон айланишининг оғир тури бўлиб, юқори ўлим ва ногиронлик кўрсаткичлари билан тавсифланади. Ушбу патологиянинг кечиши яллиғланиш реакциялари, қон-томир деворининг бузилиши ва нейроваскуляр боғлам етишмовчилиги билан узвий боғлиқ. Мақсад: геморрагик инсултли беморларда адгезия молекулалари (ICAM-1 ва VCAM-1) даражалари аҳамиятини ўрганиш, ҳамда уларнинг клиник кечиш ва прогноз билан боғлиқлигини баҳолаш бўлди. Тадқиқотга Тошкент Тиббиёт Академияси клиникасида даволанган 83 нафар геморрагик инсултли бемор жалб этилди. Диагностика МРТ, КТ, клиник-неврологик текширувлар ҳамда FOUR, NIHSS ва Рэнкин шкалалари орқали амалга оширилди. Қон айланиши ҳолати транскраниал допплерография билан баҳоланди. Статистик таҳлил стандарт биостатистик усуллар асосида олиб борилди. Беморларнинг катта қисмида хушнинг турли даражада бузилиши, оғир бош оғриғи, бош айланиши, қусиш ва неврологик дефицит кузатилди. Допплерографик текширув қон томир тонуси ошиши ва веноз тиқилишни кўрсатди. КТ тадқиқотида беморларнинг 30% ида гематоманинг эрта кенгайиши қайд этилди, бу эса нохуш прогноз билан боғлиқ эди. Адгезия молекулалари таҳлилида ICAM-1 даражаси касалликнинг дастлабки 48 соатида назорат гуруҳига нисбатан 2,2 марта, VCAM-1 эса 1,6 марта юқори бўлди. ICAM-1 даражалари ва неврологик симптомлар оғирлиги ўртасида кучли ижобий корреляция аниқланди. ICAM-1 ва VCAM-1 адгезия молекулалари геморрагик инсулт кечиши ва унинг прогнозини баҳолашда ишончли биомаркер сифатида хизмат қилиши мумкин. Допплерографик кўрсаткичлар ва КТ-предикторлар билан уйғун қўлланилганда, улар касаллик оғирлигини эрта баҳолаш ва терапия тактикасини танлашда муҳим аҳамиятга эга.