Abstract:
Surunkali yurak yetishmovchiligi (SYuY) va buyrak faoliyatining buzilishi
ko‘pincha murakkab klinik sharoitlarda birgalikda uchraydi. Ushbu
kombinatsiya bemorlar uchun og‘irroq kechish va davolash jarayonini
yanada murakkablashtiruvchi omil hisoblanadi. Ushbu maqolada 129 nafar
SYuY bilan kasallangan bemorlarning klinik ko‘rsatkichlari, funksional
imkoniyatlari, exokardiyografik natijalari hamda biomarker profillari
o‘rganildi va ular buyrak faoliyati saqlangan hamda buzilgan guruhlarga
taqqoslandi. Buyrak disfunksiyasi bo‘lgan bemorlarda simptomlar og‘irroq,
Klinik holat shkalasi ballari yuqoriroq va olti daqiqalik yurish testi masofasi
ancha past chiqdi. Exokardiyografiya natijalari shuni ko‘rsatdiki, bunday
bemorlarda diastolik yetishmovchilik kuchliroq, qorincha remodellasiyasi
ko‘proq va NT-proBNP darajasi sezilarli darajada yuqori edi. Tadqiqotda
an’anaviy buyrak markerlari (masalan, kreatinin) sezuvchanligi pastligi
aniqlanib, ular faqat ozgina oshgan bo‘lsa, yangi biomarkerlar esa naychali
zararlanishning aniq belgilarini ko‘rsatdi. Deyarli barcha buyrak
disfunksiyali bemorlarda NGAL/KIM-1 darajalari oshgan bo‘lib, kreatinin
ko‘rsatkichlari normal bo‘lsa ham, sistatin C miqdori sezilarli ko‘tarilgan
edi. Bu shuni anglatadiki, odatiy ko‘rsatkichlarga tayangan shifokorlar
buyrak shikastlanishini erta bosqichda o‘tkazib yuborishi mumkin.
Ushbu tadqiqotning ahamiyati shundaki, SYuY bilan kasallangan
bemorlarda yangi biomarkerlarni amaliyotga tatbiq etish zarur. Chunki ular
buyrak zararlanishini ancha erta aniqlash, xavfni to‘g‘ri stratifikatsiya qilish
imkonini beradi. Bundan tashqari, yurak va buyrak faoliyatini birgalikda
qo‘llab-quvvatlovchi maxsus davolash usullari mavjudligi, bemorlarning
yurak va buyrak holatini saqlab qolish mumkinligini ko‘rsatmoqda. Vaqtida
tashxis qo‘yish va zamonaviy davolash yondashuvlarini qo‘llash SYuY
bemorlari uchun yaxshi prognoz, kasalxonaga yotqizilish sonining kamayishi
va hayot sifatining yaxshilanishiga yordam beradi.
