BUYRAG JAROHATLARINI ERTA ANIQLASH KRITERIYLARI VA SURUNKALI YURAK YETISHMOVCHILIGI BILAN BEMORLARDA DAVOLASHNI MUVOFIQLASHTIRISH

Abstract

Surunkali yurak yetishmovchiligi (SYuY) va buyrak faoliyatining buzilishi ko‘pincha murakkab klinik sharoitlarda birgalikda uchraydi. Ushbu kombinatsiya bemorlar uchun og‘irroq kechish va davolash jarayonini yanada murakkablashtiruvchi omil hisoblanadi. Ushbu maqolada 129 nafar SYuY bilan kasallangan bemorlarning klinik ko‘rsatkichlari, funksional imkoniyatlari, exokardiyografik natijalari hamda biomarker profillari o‘rganildi va ular buyrak faoliyati saqlangan hamda buzilgan guruhlarga taqqoslandi. Buyrak disfunksiyasi bo‘lgan bemorlarda simptomlar og‘irroq, Klinik holat shkalasi ballari yuqoriroq va olti daqiqalik yurish testi masofasi ancha past chiqdi. Exokardiyografiya natijalari shuni ko‘rsatdiki, bunday bemorlarda diastolik yetishmovchilik kuchliroq, qorincha remodellasiyasi ko‘proq va NT-proBNP darajasi sezilarli darajada yuqori edi. Tadqiqotda an’anaviy buyrak markerlari (masalan, kreatinin) sezuvchanligi pastligi aniqlanib, ular faqat ozgina oshgan bo‘lsa, yangi biomarkerlar esa naychali zararlanishning aniq belgilarini ko‘rsatdi. Deyarli barcha buyrak disfunksiyali bemorlarda NGAL/KIM-1 darajalari oshgan bo‘lib, kreatinin ko‘rsatkichlari normal bo‘lsa ham, sistatin C miqdori sezilarli ko‘tarilgan edi. Bu shuni anglatadiki, odatiy ko‘rsatkichlarga tayangan shifokorlar buyrak shikastlanishini erta bosqichda o‘tkazib yuborishi mumkin. Ushbu tadqiqotning ahamiyati shundaki, SYuY bilan kasallangan bemorlarda yangi biomarkerlarni amaliyotga tatbiq etish zarur. Chunki ular buyrak zararlanishini ancha erta aniqlash, xavfni to‘g‘ri stratifikatsiya qilish imkonini beradi. Bundan tashqari, yurak va buyrak faoliyatini birgalikda qo‘llab-quvvatlovchi maxsus davolash usullari mavjudligi, bemorlarning yurak va buyrak holatini saqlab qolish mumkinligini ko‘rsatmoqda. Vaqtida tashxis qo‘yish va zamonaviy davolash yondashuvlarini qo‘llash SYuY bemorlari uchun yaxshi prognoz, kasalxonaga yotqizilish sonining kamayishi va hayot sifatining yaxshilanishiga yordam beradi.